De jaren tachtig waren in alle opzichten roerige tijden. Terwijl Het Concertgebouw zich in 1988 opmaakte voor het eeuwfeest, zag het zich gesteld voor een grote uitdaging. De tweeduizend houten palen waarop het gebouw ooit in het weiland aan de rand van de stad was neergezet, hadden hun beste tijd gehad en de concertzaal dreigde zo te verzakken dat hij onbruikbaar zou worden. Deze toestand was aanleiding voor een ingenieuze reddingsoperatie en het begin van Het Concertgebouw als ondernemer. Vooral de eigen programmering maakte in die tijd een grote sprong voorwaarts. Zo stond in het seizoen 1984-1985 de eerste serie Wereldberoemde symfonieorkesten op het programma. Wat ook steeds meer tot Het Concertgebouw doordrong was de ‘renovatie’ van de oude muziek. Musici als Ton Koopman, Gustav Leonhardt, Frans Brüggen en Nikolaus Harnoncourt pleitten voor een op historische leest geschoeide uitvoeringspraktijk en veranderden voor altijd de klank van het werk van Bach en de symfonieën van Mozart en Beethoven. Deze historische uitvoeringspraktijk kreeg uiteraard al snel een plek in de eigen programmering van Het Concertgebouw.
Tot op de dag van vandaag staan zowel de pioniers van de historische uitvoeringspraktijk als de jongste generatie regelmatig in de Grote en Kleine Zaal. Vandaar dat de jubileumconcerten van deze maand geheel in het teken staan van deze stroming. In de Kleine Zaal treedt het Combattimento Consort aan, de ‘luis in de pels’ van destijds, samen met een aantal jonge helden. In de Grote Zaal brengt het Orkest van de Achttiende Eeuw, al dertig jaar een vaste gast, speciaal voor Het Concertgebouw Mozarts opera Così fan tutte in een semiscenische uitvoering.
In Het Concertgebouw weergalmt de geschiedenis. De geschiedenis van de stad Amsterdam, van Nederland en ook die van Europa. Het gebouw werd in 1888 geopend in een nog leeg gebied: het stond symbool voor de uitbraak van de stad uit het oude keurslijf, het begin van het toen fonkelnieuwe en moderne Amsterdam-Zuid. De muziek stond er centraal en wat er gebeurde was al snel van Europese allure – ook dat was een doorbraak.
lees hele artikel van Geert Mak, Wandelen door de geschiedenis
In Het Concertgebouw weergalmt de geschiedenis. De geschiedenis van de stad Amsterdam, van Nederland en ook die van Europa. Het gebouw werd in 1888 geopend in een nog leeg gebied: het stond symbool voor de uitbraak van de stad uit het oude keurslijf, het begin van het toen fonkelnieuwe en moderne Amsterdam-Zuid. De muziek stond er centraal en wat er gebeurde was al snel van Europese allure – ook dat was een doorbraak.
In Het Concertgebouw Magazine wandelen we in het jaar 2013 door die rijke geschiedenis, maand na maand. Telkens een nieuw decennium, waarin Het Concertgebouw zijn eigen rol speelde. Hoe zag
het Amsterdam eruit waarin Het Concertgebouw werd neergezet? Wat bezielde de initiatiefnemers? Welke invloed had de zaal op het Concertgebouworkest – en op andere musici? Maar ook: hoe weerklonken de roerige jaren dertig in het gebouw? En de bezettingstijd? En alles wat daarna kwam? Wat hebben deze stenen gezien en gehoord?
Toch worden het geen verhalen van binnen naar buiten, maar omgekeerd: het worden tijdsbeelden, waarin Het Concertgebouw zijn rol speelt, niets minder, maar ook niets meer. Want al begon dit gebouw als een eenzaam eilandje van beschaving, alleen is het nooit geweest. Altijd golfden daaromheen de stad en de rest van de wereld. En al stond in de zaal de tijd stil, de geschiedenis kwam altijd binnen.
Hoe? Dat zien we volgend jaar, in twaalf afleveringen. Lees mee!
Geert Mak
English
