Biografie — 12 maart 2020 · 2 minuten leestijd

Over Johann Sebastian Bach: tegen de stroom in met 20 kinderen

Over Johann Sebastian Bach: tegen de stroom in met 20 kinderen
  • Johann Sebastian Bach (Duitsland, 1685-1750)
  • Beroemde stukken: Brandenburgse Concerten (1721), Matthäus-Passion (1727), Weihnachtsoratorium (1734), Goldberg-variaties (ca. 1741)
  • Stroming: Barok
  • Bijzonder: Bach verwekte maar liefst twintig kinderen, waarvan er vier, allen zoons, ook componist werden
  • En ook: hij verwerkte in zijn composities graag de getallen 14 en 41, omdat die in de numerologie aan zijn naam verbonden waren
  • Quote: dirigent Sir John Eliot Gardiner over Bach: ‘Je verbaast je voortdurend: hoe lukt het hem toch om van a naar b te komen?’

Over Johann Sebastian Bach

Een van de wonderlijkste episodes uit het leven van Johann Sebastian Bach vond plaats in de gevangenis. De dertiger, met thuis een groeiend gezin, had ontslag genomen aan het hof van Weimar, omdat hij elders beter betaald zou gaan worden. De hertog nam deze belediging niet en liet hem arresteren. Een stoïcijnse Bach gebruikte zijn maand in de cel overigens goed: hij schreef diverse orgelstukken.

Het is typerend voor Bach, die uiteindelijk altijd tegen de stroom in zijn eigen pad probeerde te volgen. Des te opvallender is het dat de componist, wars van autoriteit als hij was, het grootste deel van zijn leven werkte in dienst van machthebbers. Als kapelmeester en cantor schreef hij aan de lopende band missen, cantates en andere gelegenheidswerken, die direct werden gerepeteerd en uitgevoerd. Veel ervan zijn niet bewaard gebleven, maar meer dan 1100 stukken wel. Samen vormden ze een revolutie in de muziekgeschiedenis, die eeuwen later nog naklinkt.

Altijd wilde Bach het maximale halen uit instrumenten, die vaak nog volop in ontwikkeling waren. Dat mondde nog wel eens uit in ruzietjes met de musici, waarbij pruiken door de lucht vlogen en deuren werden dichtgesmeten. Bach bracht bovendien het idee van meerstemmigheid tot nieuwe hoogten. In plaats van de hoofdrol te hebben of er juist maar een beetje bij te hangen, kreeg elke stem zijn eigen kracht en inhoud. Het resultaat was méér dan de som der delen.

Bachs muziek was echter niet alleen inventief, maar heeft ook een grote emotionele zeggingskracht. Die zeldzame combinatie zorgde ervoor dat componisten hem bleven zien als inspirator. De verering door het publiek heeft in de laatste eeuw bijna religieuze vormen aangenomen. Een bijzondere wending voor een man die het zelf allemaal niet zo indrukwekkend vond: ‘Alles wat je moet doen is de juiste toon aanslaan.’ Dat is precies wat hij heeft gedaan.

Deel dit artikel

Bach in Het Concertgebouw


  • Zaterdag 2 oktober 2021


    • Dubbelconcert Pearls in Baroque - Bach en Couperin

      Zaterdag 2 oktober 2021 18:30Kleine Zaal

      Sayuri Yamagata (viool), Noriko Amano (klavecimbel), Emily van Baaren (barokdans)
      Sayuri Yamagata (viool), Noriko Amano (klavecimbel), Emily van Baaren (barokdans)
      F. Couperin, J.S. Bach
      J.S. Bach Sonate nr. 2 in A, BWV 1015
      J.S. Bach Sonate nr. 4 in c, BWV 1017
      F. Couperin Les Nations
    • Dubbelconcert Pearls in Baroque - Bach en Couperin

      Zaterdag 2 oktober 2021 20:45Kleine Zaal

      Sayuri Yamagata (viool), Noriko Amano (klavecimbel), Emily van Baaren (barokdans)
      Sayuri Yamagata (viool), Noriko Amano (klavecimbel), Emily van Baaren (barokdans)
      F. Couperin, J.S. Bach
      J.S. Bach Sonate nr. 1 in b, BWV 1014
      J.S. Bach Sonate nr. 6 in G, BWV 1019
      F. Couperin Les Nations

  • Vrijdag 5 november 2021


    • Jaap Eilander speelt Bach en Sibelius

      Vrijdag 5 november 2021 20:15Kleine Zaal

      Jaap Eilander (piano)
      Jaap Eilander (piano)
      Sibelius, J.S. Bach
      J.S. Bach Nun komm der Heiden Heiland in g, BWV 659 (bew. F. Busoni)
      J.S. Bach Fantasie in c, BWV 921 (bew. E. Petri)
      J.S. Bach Adagio (uit 'Orgelsonate nr. 4', BWV 528) (bew. A. Stradal)
      J.S. Bach Menuet (uit 'Franse suite nr. 3 in b', BWV 814)
      J.S. Bach Andante (uit 'Sonate nr. 2', BWV 1003) (bew. A. Siloti)
      J.S. Bach Schafe können sicher weiden (uit 'Cantate', BWV 208) (bew. J. Eilander)
      Sibelius Impromptu in E (uit 'Zes impromptus', op. 5)
      Sibelius The Spruce, op. 75, nr. 5
      Sibelius Valse triste, op. 44, nr. 1 (uit 'Kuolema', op 44)
      Sibelius Elegiaco, nr. 10 (uit 'Stukken voor piano', op. 76)
      Sibelius Barcarola (uit 'Tien stukken', op. 24)
      Sibelius Romance in Des (uit 'Tien stukken', op. 24)
      Sibelius Andantino (uit 'Kyllikki', op. 41)
      J.S. Bach Jesu bleibet meine Freude, BWV 147 (bew. J. Eilander)
      J.S. Bach Passacaglia, BWV 582 (bew. J. Eilander)

  • Dinsdag 23 november 2021


    • Scherpdenkers: Nederlandse Bachvereniging en Philip Scheltens

      Dinsdag 23 november 2021 18:30Kleine Zaal

      Nederlandse Bachvereniging, Philip Scheltens (spreker)
      Nederlandse Bachvereniging, Philip Scheltens (spreker)
      C.Ph.E. Bach, J.S. Bach, Pandolfi Mealli
      Eccles Find me a lonely cave
      Ligeti Continuum
      Pandolfi Mealli Vioolsonate, op. 4, nr. 4 'La Biancuccia'
      J.S. Bach Flößt mein Heiland (uit 'Weihnachtsoratorium', BWV 248)
      Ligeti Passacaglia ungherese
      C.Ph.E. Bach Allegro (uit 'Sonate in c', Wq. 161/1 'Sanguineus et Melancholicus')
      J.S. Bach Jesus bleibet meine Freude (uit 'Cantate 'Herz und Mund und Tat und Leben'', BWV 147)
    • Orkest van de Achttiende Eeuw met Kyrie en Gloria uit Bachs Hohe Messe

      Dinsdag 23 november 2021 19:00Grote Zaal

      Orkest van de Achttiende Eeuw, Cappella Amsterdam, Daniel Reuss (dirigent)
      Orkest van de Achttiende Eeuw, Cappella Amsterdam, Daniel Reuss (dirigent), Julia Doyle (sopraan), Margot Oitzinger (alt), Guy Cutting (tenor), Nicholas Mogg (bas)
      J.S. Bach
      J.S. Bach Kyrie (uit 'Mis in b', BWV 232 'Hohe Messe')
      J.S. Bach Gloria (uit 'Mis in b', BWV 232 'Hohe Messe')
Wij raden u aan om uw concertkaarten te bestellen via een andere browser. Gebruik hiervoor Chrome, Firefox, Safari, Edge of Internet Explorer versie 10 of hoger.