Mahesvari Autar: ‘Zonder plan begon ik aan dit avontuur’

Bij veel culturele instellingen leeft het hardnekkige misverstand dat je met een concert maar één soort publiek kunt trekken. Niets is minder waar, zegt Mahesvari Autar. ‘Kijk naar de concerten die wij in Het Concertgebouw organiseren. Trouwe bezoekers zitten er naast mensen uit de Indiase diaspora en de Surinaams-Hindoestaanse gemeenschap. Juist kunst en cultuur helpen ons om onze horizon te verbreden, en elkaar beter te leren kennen. We programmeren de concerten zo dat ook nieuwsgierige luisteraars die niet bekend zijn met de ragatraditie een onvergetelijke avond hebben.’

Een stukje herkenning voor iedereen

Een paar jaar geleden kwam Autar via via in contact met Het Concertgebouw. In september programmeert zij alweer haar derde concert. Op het podium staat de zanger en componist Prewien Pandohi-Mishre met zijn ensemble. ‘In de twee voorgaande jaren hadden we artiesten uit het buitenland. Die concerten waren allemaal uitverkocht. Nu dacht ik: we hebben ook hier in Nederland zoveel talenten rondlopen, laat ik het daarom dichter bij huis zoeken.’

We hebben hier in Nederland zoveel talenten rondlopen

Pandohi-Mishre is bovendien de eerste zanger in het rijtje. ‘Speciaal voor de Kleine Zaal ontwikkelde hij het programma Anantha, Sanskriet voor eeuwige cirkel. Het symboliseert zijn eigen reis, die begon in Suriname. Indiase klassieke muziek en Surinaams-Hindoestaanse tradities mengt hij met westerse invloeden. Er zit voor iedereen wel een stukje herkenning in.’

Wat hebben Mahler en raga gemeen?

Buiten vallen de mussen van het dak, maar binnen in haar Rotterdamse kantoor houdt Autar het hoofd koel. Vanachter het beeldscherm vertelt ze enthousiast over haar samenwerking met Het Concertgebouw, die ze zonder aarzelen omschrijft als ‘een groot cadeau’, en over haar passie voor de Indiase ragamuziek. Waarom hoort juist die volgens haar thuis in de Amsterdamse muziektempel? ‘De westerse klassieke muziek vormt het fundament van Het Concertgebouw. De Indiase muziek resoneert daar op een natuurlijke manier mee. Beide tradities gaan eeuwen terug en kennen hun eigen conventies, etiquettes en vormen.’

Muziek zet je aan tot luisteren, tot voelen, tot empathie

‘Muziek is een universele taal, die afkomst, taal en cultuur overstijgt. Of je nu luistert naar een symfonie van Mahler of een raga uit India: muziek raakt iets wezenlijks in mensen. Ze zet je aan tot luisteren, tot voelen, tot empathie.’

De kracht van emotie

‘Natuurlijk’, benadrukt Autar, ‘de verschillen zijn groot. In de westerse traditie ligt de muziek vast in een partituur. In de Indiase klassieke muziek speelt improvisatie juist een belangrijke rol. Muzikanten creëren de muziek grotendeels ter plekke, binnen de regels van de raga, en laten zich inspireren door hun medemuzikanten en de energie in de zaal. De muziek is sterk verbonden met emoties. Die kunnen heel intens zijn.’ Juist daarin schuilt de kracht van de Indiase muziek, legt Autar uit. ‘Anders dan bij een gemiddeld klassiek concert reageert het publiek direct, met applaus of kreten van waardering.’

Het publiek luistert aandachtig naar Jasdeep Singh Degun, tijdens het tweede concert dat Autar in september 2025 in de Kleine Zaal programmeerde © Govert Driessen

Stap voor stap uit de niche

DesiYUP organiseert samen met andere partijen concerten, festivals, lezingen en culturele projecten. Het eenvrouwsbedrijf van Autar heeft als missie om Indiase kunstvormen een vaste plek te geven in het Nederlandse culturele landschap. De Indiase klassieke muziek is in Nederland nog steeds een niche, erkent Autar. ‘Zeker als je het vergelijkt met landen als Amerika en Engeland. Daar ben ik eerlijk gezegd best jaloers op.’ Ook daarom is ze blij met de samenwerking met Het Concertgebouw. ‘De zaal heeft een voorbeeldfunctie. Het vergt een lange adem, maar stapje voor stapje zie ik verandering komen.’

Een tastbaar bewijs van vijftien jaar werk

Vijftien jaar geleden organiseerde Autar haar eerste concert. ‘Ik vond het maar raar dat ik voor mijn favoriete muziek naar het buitenland moest. Dus dacht ik: waarom haal ik die niet gewoon zelf naar Nederland?’

Van productie, techniek of artiestenmanagement had ik totaal geen kaas gegeten

Ze lacht breeduit. ‘Ik was begin twintig, van productie, techniek of artiestenmanagement had ik totaal geen kaas gegeten. Maar ik had een droom en die wilde ik najagen. Zonder businessplan begon ik aan dat avontuur. Het was misschien wel de beste beslissing van mijn leven. Het heeft mij verrijkt: ik heb zoveel mooie projecten mogen neerzetten, zoveel internationale artiesten naar Nederland gehaald, ik heb de wereld leren kennen en mezelf kunnen ontwikkelen.’

In 2019 werd Autar genomineerd voor de Rotterdamse Zakenvrouw Award. De onderscheiding staat prominent in de kast achter haar. Ze pakt hem erbij en houdt hem trots in beeld. ‘Kijk, dit staat symbool voor de weg die ik heb afgelegd.’

Een verhaal dat haar bijbleef

‘We leven in een harde, gepolariseerde wereld. Het raakt me om bij een concert zoveel verschillende gezichten en culturen te zien samenkomen. Mensen delen eenzelfde ervaring en gaan geïnspireerd en dankbaar naar huis. Dat is waarvoor ik het doe.’

Mahesvari Autar richtte vijftien jaar geleden het platform DesiYUP op © Totaalfotografie

Het raakt me om bij een concert zoveel verschillende gezichten en culturen te zien samenkomen

Het mooiste compliment kreeg Autar van een oudere vrouw die kort daarvoor weduwe was geworden. ‘Het concert was haar eerste uitje sinds het overlijden van haar man. Ze vertelde me dat ze al lange tijd slecht sliep, maar na het concert voor het eerst weer een hele nacht had doorgeslapen. Dat is wat ik hoop te bereiken: dat mensen met een goed gevoel de zaal verlaten en nog lang nagenieten van wat ze hebben meegemaakt.’

Hoe groot durft Autar te dromen?

Ook in 2027 programmeert Autar een concert in Kleine Zaal. De datum en de artiest houdt ze nog even geheim. Ambities voor de toekomst heeft zij te over. ‘Hoeveel stoelen heeft de Grote Zaal? Tweeduizend?’ Vastberaden: ‘Die wil ik vullen, met een zo gemêleerd mogelijk publiek, een afspiegeling van de Nederlandse samenleving. Stiekem ben ik alvast plannen aan het smeden. Wanneer dat concert er komt? In 2028, wie zal het zeggen?’