Toelichting voor jonge bezoekers: Vivaldi’s De vier jaargetijden
Tijdens dit Zondagochtend Concert hoor je twee stukken: Adagio en Fuga in c van Mozart en De vier jaargetijden van Vivaldi. De 25-jarige Noa Wildschut is de vioolsolist. Verder hoor je het Concertgebouw Kamerorkest. Deze strijkers spelen ook in het Koninklijk Concertgebouworkest. Er is geen dirigent: dit orkest wordt geleid door de concertmeester, violist Michael Waterman. Hij zit op de voorste stoel en geeft met bewegingen van zijn viool en zijn lichaam aan wanneer de rest van het orkest bijvoorbeeld moet beginnen, stoppen of zachter spelen.
Adagio en Fuga in c
Dit werk is geschreven door de beroemde Oostenrijkse componist Wolfgang Amadeus Mozart. Veel mensen denken bij Mozart aan vrolijke, lichte muziek. Maar hij hield ook van spannende verhalen en mysterieuze klanken. Deze muziek klinkt bijna als een griezelfilm. Kun jij verzinnen wat er in deze griezelfilm zou kunnen gebeuren?
Het eerste deel heet Adagio, dat betekent: langzaam. Het klinkt alsof er iets spannends gaat gebeuren. Daarna begint de Fuga. In een fuga begint één groep musici met een melodie. Daarna nemen andere groepen die over, alsof ze elkaar achterna zitten.
Kun je horen of zien welke groep het eerste begint, en wie er daarna inzetten?
Wist je dat?
Mozart schreef deze muziek eerst niet voor een groot orkest, maar voor vier strijkinstrumenten. Later vond hij dat het stuk nog indrukwekkender mocht klinken en maakte hij er een versie voor strijkorkest van.
De vier jaargetijden
Bijna 300 jaar geleden schreef de Italiaanse componist Antonio Vivaldi een muziekstuk dat nog steeds wereldberoemd is: De vier jaargetijden. Het zijn vier korte vioolconcerten van elk drie deeltjes over de lente, zomer, herfst en winter. In deze muziek hoor je vogels, een onweersbui, en de winterse kou.
Lente
In de lente wordt de natuur wakker na de koude winter. Aan het begin hoor je vogeltjes vrolijk met elkaar 'praten'. Luister hoe de vioolsolist Noa Wildschut en de concertmeester elkaar antwoorden, alsof vogels naar elkaar fluiten vanaf verschillende takken. Even later in dit deel hoor je een onweersbuitje, hier speelt Noa zo snel als een bliksemflits. In het tweede deel hoor je een herder die uitrust in een bloemenweide. Als je goed oplet, hoor je steeds een hond blaffen: twee ritmische noten door de altviolen. In het laatste deel hoor je een feestelijke herdersdans. Bedenk eens hoe de herders op deze muziek zouden kunnen dansen.
Zomer
Het is een hete, Italiaanse zomer. Het is zo warm, dat de muziek bijna stilstaat. Maar dan slaat het weer om. Hoor je wanneer de donkere wolken steeds dichterbij komen en de wind opsteekt? In het tweede deel speelt Noa een heel trage melodie, maar hoor je in het orkest de dreiging van het onweer. Kun je ook de muggen horen? Het onweer barst in het derde deel keihard los. De muziek gaat razendsnel. Denk je dat Noa de bliksem is of de donder?
Herfst
De zomer is voorbij, het is tijd voor de boeren om te oogsten. En daar hoort een oogstfeest bij! De boeren drinken veel wijn. De muziek wiebelt aan alle kanten, zijn de boeren misschien een beetje dronken geworden? Van dit feest moeten ze even bijkomen: in het tweede deel vallen de feestvierders in slaap. In het laatste deel verschijnen de jagers. Je hoort jachthoorns en blaffende honden.
Winter
Het is ijskoud. Aan de korte, scherpe noten hoor je hoe mensen rillen en klappertanden van de kou. Je hoort voetstappen op het ijs. Kun je het moment ontdekken waarop iemand uitglijdt? In het langzame middendeel zit je veilig bij het vuur, terwijl buiten de regen tegen het raam tikt. Deze regen kun je horen aan het getokkel van de violisten in het orkest. In het laatste deel hoor je weer mensen lopen op het ijs, ze glijden uit, staan weer op, glijden wéér uit, en ook de wind steekt weer op. Heb je het er ook koud van gekregen?
Tot slot
Heb je genoten van het concert? Heb je nog vragen waar je graag een antwoord op wil? Of wil je vertellen hoe je het concert vond? Stuur dan een mailtje naar educatie@concertgebouw.nl.
door Sanneke Hendrich
